انویدیا با معرفی DLSS 5 نسل جدیدی از فناوریهای گرافیکی مبتنی بر هوش مصنوعی را وارد بازیهای ویدیویی کرده است. برخلاف نسلهای قبلی DLSS که تمرکز اصلی آنها روی افزایش نرخ فریم و بازسازی تصویر بود، DLSS 5 تلاش میکند مستقیماً کیفیت نورپردازی و متریالهای داخل بازی را واقعگرایانهتر کند.
این فناوری با روشی به نام 3D-Guided Neural Rendering اطلاعاتی مانند تصویر رندرشده، بردارهای حرکتی، ویژگیهای سطح و دادههای نورپردازی را تحلیل میکند و در مرحله نهایی رندر، جزئیات نور و متریالها را بهبود میدهد.
DLSS 5 در حال حاضر برای کارتهای گرافیک GeForce RTX 50 Series در دسترس است و اولین بازی مجهز به آن NBA 2K27 است. این فناوری از طریق GeForce NOW و روی سختافزار RTX 5080 هم قابل استفاده است.
DLSS چیست؟
دیالاساس یا Deep Learning Super Sampling مجموعهای از فناوریهای گرافیکی NVIDIA است که از هوش مصنوعی برای بهبود کیفیت تصویر و عملکرد بازیها استفاده میکند.
در نسلهای مختلف DLSS، انویدیا قابلیتهایی مانند Super Resolution، Frame Generation و Ray Reconstruction را معرفی کرده است. هدف همه آنها این است که بازی با همان سختافزار، تصویر باکیفیتتر و نرخ فریم بالاتری ارائه دهد.
اما DLSS 5 قدم متفاوتی برداشته است: تمرکزش فقط روی بازسازی تصویر یا تولید فریم بیشتر نیست و خود ظاهر نهایی صحنه را هم تغییر میدهد.
DLSS 5 چگونه کار میکند؟
قلب DLSS 5 فناوری 3D-Guided Neural Rendering است. در این روش، هوش مصنوعی بهجای ساختن یک تصویر کاملاً جدید، از فریمی که موتور بازی رندر کرده بهعنوان پایه استفاده میکند. این فریم شامل اطلاعاتی مانند اینهاست:
- رنگ و تصویر نهایی
- Motion Vectorها (بردارهای حرکتی)
- اطلاعات سطوح، Albedo و Surface Normals
- اطلاعات نورپردازی
- هندسه و بافتهایی که سازندگان بازی طراحی کردهاند
مدل هوش مصنوعی این دادهها را تحلیل میکند و در مرحله نهایی رندر، نور و متریالها را پیشرفتهتر پردازش میکند. به همین دلیل انویدیا DLSS 5 را بخشی از انتهای Graphics Pipeline معرفی میکند: موتور بازی همچنان پایه صحنه را میسازد و DLSS 5 خروجی نهایی را بهتر میکند.
3D-Guided Neural Rendering چیست؟
3D-Guided Neural Rendering مهمترین فناوری جدید DLSS 5 است. فرض کنید شخصیت یک بازی زیر نور یک سالن ایستاده است. موتور بازی میتواند مدل سهبعدی، بافت، نور و سایههای اصلی را بسازد، اما جزئیات بسیار دقیق نور روی پوست، مو یا مواد مختلف هزینه پردازشی زیادی دارد. DLSS 5 این بخشها را با یک مدل هوش مصنوعی پیشرفتهتر پردازش میکند.
انویدیا این موارد را بهعنوان نمونه قابلیتهای DLSS 5 معرفی کرده است:
- نور طبیعی روی پوست
- عبور نور از بخشهای نازک بدن مانند گوش
- نحوه برخورد نور با مو
- سایههای تماس دقیقتر
- جزئیات بیشتر در متریالها
تفاوت DLSS 5 با DLSS 4 و DLSS 4.5
برای درک تفاوت نسل جدید باید بدانیم DLSS در سالهای اخیر یک فناوری واحد نبوده و مجموعهای از قابلیتها را شامل میشود:
DLSS Super Resolution
بازی را در رزولوشن پایینتر رندر میکند و سپس با هوش مصنوعی تصویر را به رزولوشن هدف بازسازی میکند. نتیجه این است که کارت گرافیک با فشار کمتر، تصویر باکیفیتتری تولید میکند.
DLSS Frame Generation
با استفاده از اطلاعات فریمهای موجود، فریمهای جدید میسازد تا نرخ فریم نمایشدادهشده بالا برود.
DLSS Multi Frame Generation
در نسلهای جدیدتر، انویدیا تولید چند فریم را معرفی کرد که تعداد بیشتری فریم ساختهشده توسط هوش مصنوعی را بین فریمهای رندرشده قرار میدهد. در DLSS 4.5 هم Dynamic Multi Frame Generation و حالت 6X Multi Frame Generation اضافه شد.
DLSS Ray Reconstruction
برای بهبود کیفیت نورپردازی Ray Tracing و Path Tracing طراحی شده و از هوش مصنوعی برای بازسازی بهتر اطلاعات نوری استفاده میکند. انویدیا در DLSS 4.5 نسل دوم مدل Transformer را برای Ray Reconstruction معرفی کرد.
DLSS 5
DLSS 5 بیشتر روی کیفیت بصری و نمایش نور و متریالها تمرکز دارد. به زبان ساده:
- DLSS 4 و 4.5: بازسازی تصویر، Ray Reconstruction و افزایش فریم
- DLSS 5: اضافه شدن Neural Rendering برای واقعیتر شدن ظاهر صحنه
این فناوریها میتوانند در یک بازی کنار هم استفاده شوند و DLSS 5 جایگزین قابلیتهای قبلی DLSS نیست.
DLSS 5 چه تأثیری روی کیفیت تصویر دارد؟
مهمترین هدف DLSS 5 بالا بردن کیفیت بصری بازی است. انویدیا میگوید این فناوری نورپردازی و متریالها را طبیعیتر نمایش میدهد و فاصله گرافیک بلادرنگ با کیفیت سینمایی را کمتر میکند. در بازیهایی که از DLSS 5 استفاده میکنند، میتوان انتظار بهبود در این موارد را داشت:
- نور روی پوست و مو
- Contact Shadowها و Ambient Occlusion
- واکنش متریالها به نور
- جزئیات نورپردازی شخصیتها
البته کیفیت نهایی به نحوه پیادهسازی فناوری توسط سازنده بازی هم بستگی دارد.
آیا DLSS 5 فقط برای افزایش FPS است؟
خیر، و این مهمترین تفاوت DLSS 5 با تصور رایج درباره DLSS است. دیالاساس از ابتدا بهعنوان فناوری افزایش عملکرد شناخته شد، اما DLSS 5 بیشتر روی Neural Rendering و کیفیت بصری تمرکز دارد.
DLSS 5 میتواند کنار Super Resolution و Multi Frame Generation استفاده شود؛ پس یک بازی میتواند هم از افزایش عملکرد آن قابلیتها بهره ببرد و هم از Neural Rendering برای کیفیت تصویر بهتر.
آیا DLSS 5 باعث کاهش FPS میشود؟
برخلاف قابلیتهایی که مستقیماً برای افزایش عملکرد ساخته شدهاند، DLSS 5 یک مرحله پردازشی اضافه به Pipeline گرافیکی اضافه میکند و بنابراین هزینه پردازشی دارد.
هدف انویدیا این است که این هزینه در برابر کیفیتی که اضافه میشود قابلقبول باشد. DLSS 5 برای اجرای بلادرنگ، حتی در رزولوشن 4K، روی یک کارت RTX 50 Series طراحی شده است. پس DLSS 5 را نباید گزینهای برای «افزایش FPS» دانست؛ این یک فناوری کیفیت تصویر است.
DLSS 5 و Ray Tracing
ریتریسینگ (Ray Tracing) یکی از سنگینترین تکنیکهای گرافیکی بازیهای مدرن است که رفتار نور را دقیقتر شبیهسازی میکند اما هزینه پردازشی بالایی دارد. DLSS 5 در چنین بازیهایی کنار بقیه قابلیتهای DLSS استفاده میشود. برای مثال یک بازی میتواند همزمان از اینها استفاده کند:
Ray Tracing + DLSS Super Resolution + Multi Frame Generation + DLSS 5 Neural Rendering
در این حالت هر فناوری کار متفاوتی دارد و DLSS 5 بیشتر روی ظاهر نهایی نور و متریالها تمرکز میکند.
آیا DLSS 5 تصویر را مصنوعی میکند؟
یکی از نگرانیهای همیشگی درباره فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی، طبیعی بودن نتیجه است. انویدیا اعلام کرده DLSS 5 روی فریم واقعی موتور بازی کار میکند و ساختار هندسی و محتوای طراحیشده توسط سازندگان را بهعنوان پایه حفظ میکند.
این یعنی DLSS 5 با یک سیستم تولید تصویر مستقل فرق دارد: قرار نیست صحنه را از صفر بر اساس یک متن بسازد، بلکه روی دادههای گرافیکی همان بازی کار میکند و خروجی را در چارچوب همان صحنه تولید میکند.
DLSS 5 روی چه کارتهای گرافیکی اجرا میشود؟
در زمان عرضه، انویدیا اعلام کرده DLSS 5 برای همه کارتهای GeForce RTX 50 Series دسکتاپ و لپتاپ در دسترس است. DLSS 5 و 3D-Guided Neural Rendering از Tensor Coreهای نسل پنجم این کارتها استفاده میکنند.
| کارت گرافیک | پشتیبانی رسمی از DLSS 5 |
|---|---|
| RTX 50 Series | ✅ دارد |
| RTX 40 Series | ❌ ندارد |
| RTX 30 Series | ❌ ندارد |
| RTX 20 Series | ❌ ندارد |
این محدودیت فقط مربوط به Neural Rendering جدید DLSS 5 است؛ نسلهای قدیمیتر همچنان از بقیه قابلیتهای DLSS پشتیبانی میکنند.
اولین بازی با DLSS 5
اولین بازیای که DLSS 5 را رسمی دریافت کرده NBA 2K27 است. انویدیا و Visual Concepts از آن برای واقعیتر کردن بازیکنان و محیط مسابقه استفاده کردهاند؛ مواردی مانند نور روی پوست و مو، سایههای تماس و واکنش متریالها به نور.
عملکرد DLSS 5 در NBA 2K27
انویدیا اعلام کرده در NBA 2K27 با تنظیمات Ultra، Ray Tracing و مجموعه فناوریهای DLSS، کارت RTX 5090 میتواند در رزولوشن 4K به حداکثر 370 فریم بر ثانیه برسد. اعداد اعلامشده برای 1440p:
| کارت گرافیک | حداکثر FPS اعلامشده در 1440p |
|---|---|
| RTX 5090 | 590 |
| RTX 5080 | 410 |
| RTX 5070 Ti | 350 |
| RTX 5070 | 260 |
این اعداد از تستهای خود انویدیا در NBA 2K27 با Ultra Preset و Ray Tracing هستند و نباید آنها را عملکرد عمومی DLSS 5 در همه بازیها دانست.
چگونه DLSS 5 را فعال کنیم؟
فعالسازی DLSS 5 به پشتیبانی بازی بستگی دارد. مراحلی که انویدیا برای NBA 2K27 اعلام کرده:
- جدیدترین GeForce Game Ready Driver را نصب کنید.
- بازی را اجرا کنید و وارد Video Settings شوید.
- گزینه DLSS Neural Rendering را فعال کنید.
- در صورت نیاز Super Resolution، Frame Generation و NVIDIA Reflex را تنظیم کنید.
در NBA 2K27 میتوانید DLSS Neural Rendering را هنگام بازی و Replay با کلید F9 روشن و خاموش کنید.
اجرای DLSS 5 با ماد روی بازیهای دیگر
مادسازها خیلی زود سراغ DLSS 5 رفتند. در برخی آزمایشهای غیررسمی، قابلیتهای مرتبط با DLSS 5 به بازیهایی مانند Cyberpunk 2077، GTA V و Skyrim منتقل شده که بهطور عادی از آن پشتیبانی نمیکنند. در این روشها معمولاً فایلها یا لایههای نرمافزاری DLSS به بازی تزریق میشوند تا Neural Rendering روی خروجی بازی اعمال شود.
در جامعه مادسازها حتی اجرای غیررسمی روی برخی کارتهای قدیمیتر RTX و سختافزارهای غیرانویدیا هم گزارش شده، اما هیچکدام پشتیبانی رسمی ندارند و عملکردشان بسیار متفاوت است. روش فعالسازی هم برای هر ماد و بازی فرق میکند؛ مراحل دقیق را در صفحه همان پروژه دنبال کنید.
خطرات استفاده از نسخههای مادشده
- افت قابلتوجه FPS به دلیل بار پردازشی Neural Rendering
- افزایش مصرف توان کارت گرافیک
- ایجاد Artifact و ایرادهای تصویری
- کرش یا ناپایداری بازی
- ناسازگاری با برخی نسخههای بازی و نیاز به نصب دوباره ماد بعد از هر آپدیت
برای مثال، در یکی از آزمایشهای گزارششده روی RTX 5080، فعالسازی آزمایشی DLSS 5 در Cyberpunk 2077 با Path Tracing عملکرد را از حدود ۵۵ به ۳۰ FPS کاهش داد.
جمعبندی: DLSS 5 چه چیزی را تغییر میدهد؟
DLSS 5 را میتوان نسل جدیدی از گرافیک مبتنی بر هوش مصنوعی انویدیا دانست. قابلیتهای قبلی DLSS بیشتر روی بازسازی تصویر، افزایش نرخ فریم و بهبود Ray Tracing تمرکز داشتند؛ DLSS 5 با 3D-Guided Neural Rendering کیفیت نورپردازی و متریالها را هم ارتقا میدهد. اولین تجربه رسمی آن در NBA 2K27 نشان میدهد انویدیا میخواهد هوش مصنوعی را از یک ابزار صرفاً عملکردی به بخشی جدی از تولید گرافیک تبدیل کند.
البته DLSS 5 هنوز در ابتدای مسیر است و بازیهای پشتیبانیکننده آن محدودند. قضاوت درباره تأثیر بلندمدتش به بازیهای بیشتری با این فناوری نیاز دارد.
سوالات متداول
DLSS 5 چیست؟
DLSS 5 فناوری جدید انویدیا برای Neural Rendering است که با هوش مصنوعی نورپردازی و متریالهای صحنه را واقعیتر میکند.
آیا RTX 4090 از DLSS 5 پشتیبانی میکند؟
خیر. DLSS 5 در زمان عرضه فقط برای RTX 50 Series ارائه شده و RTX 40 Series از Neural Rendering جدید آن پشتیبانی رسمی ندارد.
اولین بازی DLSS 5 کدام است؟
NBA 2K27 اولین بازیای است که DLSS 5 را بهصورت رسمی ارائه کرده است.
آیا DLSS 5 همان Frame Generation است؟
خیر. Neural Rendering در DLSS 5 فناوری متفاوتی است و میتواند کنار Super Resolution و Multi Frame Generation استفاده شود.
آیا DLSS 5 روی همه بازیها کار میکند؟
خیر. سازنده بازی باید این فناوری را در بازی پیادهسازی کرده باشد. اجرای آن با ماد روی بازیهای دیگر غیررسمی است و مشکلات عملکردی دارد.
منابع
- صفحه رسمی فناوری DLSS در سایت NVIDIA
- Tom's Hardware: تست ماد Multi Frame Generation روی کارتهای RTX 40
- Shattered: اجرای غیررسمی DLSS 5 روی Apple Silicon
- BigGo: گزارش تست DLSS 5 با ماد
بازی روانتر با پینگ پایینتر
گرافیک بهتر وقتی به چشم میآید که بازی آنلاین هم بدون لگ اجرا شود. اگر در بازیهای آنلاین با پینگ بالا، نوسان یا قطعی اتصال به سرور روبهرو هستی، سرویس کاهش پینگ الیت پینگ اتصالی پایدارتر برایت فراهم میکند.
